Instrumentarium

 

Kromhoorns bestaan in diverse formaten, de kleinste is de sopraan, dan een alt, een tenor en de onderste is een baskromhoorn. Deze set vormt eigenlijk een koor. De kromhoorn heeft een dubbelriet onder de windkap, de boring is cilindrisch. De kromhoorn is ontstaan uit de hornpipe, vandaar de kromme vorm.

 

Bazuin/ Schuiftrompet/ Trombone: Dit zijn koperen blaasinstrumenten bestaande uit een buis, een klankbeker en een mondstuk. Met de bazuin kun je een beperkt aantal tonen spelen maar heel luid, ideaal in het leger om signalen te geven De buis van de schuiftrompet is uitschuifbaar waardoor je meer tonen kunt spelen. De trombone heeft een dubbele uitschuifbare buis waardoor je hiermee alle tonen kunt spelen.

 

Doedelzakken kwamen overal in Europa voor, elke streek had zijn eigen type. De bovenste doedelzak is een Duitse Schäferpfeiffe, de onderste is een Vlaamse doedelzak zoals Breughel die heeft afgebeeld.

 

 

De kleine doedelzak wordt hummeltje genoemd, de speelpijp is cilindrisch en klinkt daarom zacht. In de middeleeuwen was dit een instrument voor vrouwen om binnen mee te musiceren. De rode doedelzak heeft Willem gebouwd. De speelpijp is conisch en een deel van de drone ook. Daarom klinkt deze doedelzak zeer luid en is ideaal voor buiten om dansmuziek mee te spelen.

 

Dit is een set ruispijpen, een sopranino, een sopraan en een alt. Deze instrumenten zijn conisch en hebben een windkap over het riet. Hierdoor klinken deze instrumenten luid en scherp.

 

Dit is een bombarde een traditionele schalmei uit Bretagne, deze instrumenten klinken zeer luid en scherp. Dit instrument is verwant aan de schalmei.

     

 

 

Deze fluit is gemaakt van een koeienhoorn, een hoornfluit dus, Hij kinkt zacht en warm. Het is een broertje van de ocarina, een fluit van klei gemaakt.

 

De garklein is de kleinste blokfluit van de blokfluitfamilie. Deze blokfluit is gestemd in C met een lengte van 16-17 cm. Het bespelen is zeer moeilijk door de geringe lengte van de kleine sopranino waardoor de gaten zeer dicht op elkaar staan.

 

Eenhandfluit heeft twee vingergaten en een duimgat, toch kun je er meerdere noten op spelen door middel van het overblazen. De combinatie eenhandfluit met trommel was zeer gebruikelijk in de middeleeuwen

 

Dordrecht fluiten 

Dit zijn de zogenaamde Dordrecht fluiten. Deze fluit is in deze vorm in Dordrecht opgegraven. De kop was vergaan maar van afbeeldingen weten we hoe deze er uit heeft gezien.  Op de foto zie je van boven naar beneden: een sopranino, sopraan en een altfluit. Het zijn kopieen van  John Hanchett.

 

 

 Dubbelfluit.                                      Dit zijn twee blokfluiten in een instrument, op het deel met de gaatjes kun je de melodie spelen.    De buis ernaast werkt als een drone.

 

 

De middeleeuwse dwarsfluit heeft 6 toongaten en is uit een stuk hout gemaakt. De klank is vrij zacht. 

 

De Schalmei (van boven naar beneden)      Schalmei in D , schalmei in C sopranino schalmei in F.                                      Schalmeien hebben een dubbelriet. Doordat het riet tussen je lippen zit kun je er dynamiek (=klanksterkte) op spelen.

Schalmeien klinken behoorlijk luid. Dit is de voorloper van de hobo.

 

Dulciaan                                         Dit is eigenlijk een dubbelgevouwen schalmei. Omdat het instrument een lange buis heeft kun je met je vingers niet meer bij de gaten. Door het instrument dubbel te vouwen is dit wel mogelijk. Dit is de voorloper van de fagot.

 

Ranket of worstfagot                            Dit instrument is maar 16 cm hoog maar kan toch heel erg laag spelen. Omdat in de cilinder 9 gaten zitten geboord gaat de luchtweg op en neer en heeft een lengte van 1,5 meter. Er zitten 12 speelgaten in. De wijsvinger bespeelt 2 gaten tegelijk. Worstfagotten klinken zacht.

 

Cornamuse                                      Een cornamuse is een variant van de kromhoorn. Het kromme gedeelte ontbreekt. In de windkap zit een riet. De boring is cilindrisch.

 

Gitterne

Dit snaarinstrument is gebouwd uit een stuk hout wat is uitgehold. Daarop zit het voorblad gelijmd. In de 11e eeuw zijn ze al afgebeeld, met name in zuid Frankrijk. Deze gitterne heeft Willem zelf gebouwd.

 

 

Vihuela de mano

De vihuela is afgeleid van de arabische luit, de ud. Hij is ontstaan in spanje. Vihuela de mano betekent vedel voor de hand. Net als de ud is deze gitaar dubbelsnarig. Ook dit instrument heeft Willem zelf gebouwd.

 

Langhals luit of bouzouki

Dit snaarinstrument vind zijn oorsprong in de arabische wereld net als veel andere middeleeuwse muziekinstrumenten. In de vorm zie je nog een beetje de kalebas waar de eerste langhalsluiten mee gemaakt werden. Dit instrument is dubbelsnarig.

 

Luitgitaar

Het ziet er uit als een luit maar het is een enkelsnarige gitaar in de vorm van een luit. Dit instrument was populair in de 19e eeuw en is enkelsnarig. Omdat Inge gitaar speelt is deze luit goed bruikbaar voor ons.

 

Slagharp of snarentrommel

Deze snaren bespeel je met een stok, je kunt er 2 verschillende drones op spelen.

 

Hansje knap.

Dit kindermuziekinstrument komt uit Vlaanderen. Je kunt er heel goed mee bedelen. De bedoeling is dat je in de muil van het klompje een snoepje of centje doet. Door aan het touwtje te trekken gaat de mond open of dicht zodat het kleppert.

 

St. Jacobschelpen

Deze schelp is het teken van de bedevaart naar Santiago de Compostella. Onderweg daarheen zijn deze schelpen langs de kust te vinden. Door ze tegen elkaar te wrijven of tegen elkaar te tikken kun je muziek maken.

 

Schellen, bellen en stokjes

Met deze instrumenten kunnen kinderen heel gemakkelijk met de Blauwe Schuyt meespelen.

 

Reuzen tamboerijn

De tamboerijn is de variant van de handtrom, er zijn belletjes aan toegevoegd.

 

 

Foekepot of rommelpot

Met een nat lapje wrijf je over het stokje en daardoor gaat het vel trillen. Als je dit geluid eenmaal hebt gehoord vergeet je het nooit meer!

 

Hoorn                                            Alle koperen blaasinstrumenten vinden hun oorsprong in de hoorn. Door de punt af te zagen kun je erop blazen. De trechtervorm versterkt het geluid zodat je met weinig moeite veel geluid kunt maken, het geluid draagt heel ver.

 

Ratel

Als je een besmettelijke ziekte had kon je hiermee andere mensen waarschuwen om niet te dichtbij te komen. De ratel maakt een hard en lelijk geluid.

 

 Draailier

De vroegere versie van de draailier wordt ook wel organistrum genoemd, De draailier die je hier op de foto ziet is een replica van de late Middeleeuwen naar een ontwerp van Hans Goddefroy, gebouwd door Bram Wijnands.

 

 

 Trom:

In combinatie met een eenhandfluit speelde men trom in de middeleeuwen. Later werd de trom een militair instrument, je kon met trommelspel fijn marcheren in combinatie met fluit.

 

 Portatief:

In de middeleeuwen bestonden al kerkorgels. In de provincie Groningen zijn nu nog steeds enkele middeleeuwse orgels bespeelbaar. In de middeleeuwen kon een klooster zich zo'n groot instrument niet veroorloven en speelde men op een klein handzaam draagbaar orgel, het portatief. De naam zegt al dat het instrument draagbaar is. 

 

 

Darbuka

Turkse vaastrom waar je veel verschillende geluiden uit kunt halen.

 

Lansknecht trom

Lansknechten zorgden met hun trom dat je makkelijk kon marcheren.

Met trommelmuziek word je minder moe van het lopen over grote afstanden.